Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Aziya rawajlanıw banki Basqarıwshılar keńesiniń jıllıq májilisindegi shıǵıp sóylegen sózi

Húrmetli Masato Kanda Mırza!
Húrmetli bank basqarıwshıları!
Xanımlar hám mırzalar!

Sizlerdi Aziya rawajlanıw banki Basqarıwshılar keńesiniń 59-jıllıq májilisinde kórip turǵanımnan oǵada quwanıshlıman. Bunday abıraylı ánjumannıń elimizde ótkerilip atırǵanı bizge álbette maqtanısh baǵıshlaydı.

Bir neshe mıń jıllıq tariyxqa iye, Ullı jipek jolınıń kesilispesinde jaylasqan úlkemiz ázelden Shıǵıs hám Batıstı, Arqa hám Qublanı baylanıstırıwshı oray bolıp kelgen. Bul jerde ázelden dúnya civilizaciyası, ilim hám sawda jolları tutasqan.

Ullı tariyx hám aydın keleshekti ózinde jámlegen Jańa Ózbekstan endi xalıqaralıq kólemdegi áhmiyetli máseleler dodalanatuǵın iri orınǵa aylanıp barmaqta. Samarqand ánjumanı aldıńǵı pikir hám jańa baslamalardı alǵa qoyıwǵa, áhmiyetli qararlar qabıl etiwge xızmet etetuǵınına isenemen.
Jańa Ózbekstanǵa xosh kelipsiz!
 

Áziz miymanlar!

Búgingi kúnde mámleketimiz ekonomikası pútkilley jańa rawajlanıw dáwirin basınan ótkermekte. Biz 2016-jıldan berli ekonomikanı erkinlestiriw, investorlar ushın tartımlı ortalıq jaratıw, globallıq qosımsha qun shınjırında belsene qatnasıw, aymaqlarda sociallıq hám óndirislik infrastrukturanı pútkilley jańalaw, xalıqtıń turmıs sharayatın jaqsılaw boyınsha úlken reformalardı alıp barıp atırmız.

Tariyxıy qısqa waqıt ishinde miynetkesh hám dóretiwshi xalqımız benen qıyın rawajlanıw jolın basıp óttik. Sońǵı jılları ekonomikamızǵa 150 milliard dollar sırt el investiciyası kirgizilip, mıńlaǵan zamanagóy kárxanalar iske qosıldı. Tek ǵana energetika tarawında 35 milliard dollarlıq investiciyalıq joybarlar esabınan elektr islep shıǵarıwdı 1,5 esege arttırıp, 87 milliard kilovatt-saatqa jetkerdik. Bul dáwirde tovar hám xızmetler eksportı 3 esege ósti, ekonomikamızdıń kólemi bolsa 50 milliard dollardan 147 milliard dollarǵa jetti.

Bunday unamlı nátiyjeler xalıqaralıq jámiyetshilik tárepinen de tán alınbaqta. 2020-jıldan berli Ózbekstan suveren kredit reytinglerinde óz ornın turaqlı arttırıp barmaqta. Ekonomikalıq erkinlik indeksinde bıyıl elimiz 14 tekshe joqarı kóterilip, birinshi márte “ekonomikası ortasha erkin” mámleketler qatarınan orın aldı. Globallıq turaqsızlıq sharayatında da ekonomikamız birinshi sherek juwmaǵı boyınsha 8,7 procentlik ósiwge eristi.

Eń áhmiyetlisi, reformalarımızda hár bir shańaraq, hár bir insannıń kúndelikli turmısın jaqsılawǵa tiykarǵı itibardı qarattıq. Biz ótken dáwirde 8,5 million járdemge mútáj xalıqtıń dáramatın arttırıp, kámbaǵallıq dárejesin derlik 35 procentten búgingi kúnde 5,8 procentke túsiriwge eristik. Ózbekstan sońǵı on jılda Turaqlı rawajlanıw maqsetlerine erisiwde eń úlken unamlı ózgerislerge erisken bes mámleketten biri boldı.

Biz 2030-jılǵa shekem Ózbekstanda barlıq tarawlardı texnologiyalıq hám innovaciyalıq ósiw modeline ótkeriw arqalı ekonomikanıń kólemin 240 milliard dollardan arttırıw niyetindemiz. Nátiyjede dáramatı ortashadan joqarı mámleketler qatarına kiriwdi hám kámbaǵallıqtı tolıq saplastırıwdı maqset etkenbiz.

Jaqın kúnlerde 13 strategiyalıq iri kárxanalardıń aktivlerin óz ishine alǵan Milliy investiciya qorınıń 30 procent úlesin xalıqaralıq fond bazarına shıǵaramız. Bunday áhmiyetli qádem sheriklerimizdiń elimizdiń investiciyalıq ortalıǵına bolǵan isenimin jáne de bekkemlewge xızmet etetuǵınına isenemen.
 

Qádirli doslar!

Ózbekstanda ámelge asırılıp atırǵan úlken reformalarda Aziya rawajlanıw banki hám basqa da xalıqaralıq finans shólkemleriniń ornın ayrıqsha atap ótemiz. Isenimli strategiyalıq sherigimizge aylanǵan Bank penen házirgi kúnge shekem derlik 16 milliard dollarlıq joybarlardı ámelge asırmaqtamız. Ásirese, Aziya rawajlanıw banki mámleketimizdegi qayta tikleniwshi energetika, awıllarda turaq jay qurılısı hám Oraylıq Aziyada ekonomikalıq birge islesiw baǵdarlarında dáslepki kúnlerden iyinles bolǵanın joqarı qádirleymiz.

Pursattan paydalanıp, bizlerdi bárqulla qollap-quwatlap kiyatırǵanı ushın Aziya rawajlanıw bankiniń Prezidenti mırza Masato Kandaǵa hám Bank Basqarıwshılarına jeke ózim hám pútkil xalqımızdıń atınan shın júrekten minnetdarshılıq bildiremen.
Sonıń menen birge, jaqın birge islesiw ushın Jáhán banki, Xalıqaralıq valyuta qorı, Islam rawajlanıw banki, Aziya infrastrukturalıq investiciyalar banki, Evropa tikleniw hám rawajlanıw banki jáne basqa da xalıqaralıq finans institutlarınıń basshılarına, sonday-aq, barlıq sırt elli sheriklerimizge ayrıqsha minnetdarshılıq bildiremen.

Húrmetli májilis qatnasıwshıları!

Biz Aziya rawajlanıw banki menen kámbaǵallıqtı qısqartıw, insan kapitalın rawajlandırıw, zamanagóy infrastruktura qurıw sıyaqlı áhmiyetli baǵdarlarda tıǵız birge islesiwdi bunnan bılay da keńeytiw boyınsha anıq rejelerdi belgilep aldıq. Kúni keshe Bank penen 12 milliard dollarlıq jańa birge islesiw baǵdarlamasına qol qoydıq.

Bársheńiz jaqsı bilesiz, búgingi qáweterli zamanda jáhán ekonomikasında quramalı ózgerisler júz bermekte, jańa texnologiyalar jedel kirip kelmekte. Turaqlı rawajlanıwdı támiyinlew ushın Bank penen birgelikte jańa mexanizm hám tásirsheń kózqaraslardı engiziwdi dáwirdiń ózi bizden talap etpekte.

Birinshiden, búgin sanlı texnologiya hám jasalma intellekt derlik barlıq tarawlardı pútkilley jańa formatqa alıp shıqpaqta.
Jáhán sawda shólkeminiń boljawlarına bola, 2040-jılǵa barıp, jasalma intellekt esabınan xalıqaralıq sawda aylanısı qosımsha 40 procentke artadı.

Biz málimleme texnologiyaların rawajlandırıwǵa ayrıqsha kiriskenbiz. Ózbekstanda innovaciya hám bilimge tiykarlanǵan Jasalma intellekt xabın shólkemlestiriwdi basladıq. Ekonomika tarmaqlarında 200 den aslam jasalma intellekt joybarları ústinde islep atırmız. Aymaqlarda data oraylar, superkompyuterler hám jasalma intellekt laboratoriyaların kóbeytiw, “Bes million jasalma intellekt jetekshileri”n tayarlaw boyınsha baǵdarlamalardı ámelge asırmaqtamız.

Bul baǵdarlarda Aziya rawajlanıw banki jáne AQSh, Saudiya Arabstanı, Birlesken Arab Ámirlikleri, Yaponiya, Koreya hám Qıtaydaǵı sheriklerimiz bizge jaqınnan járdem berip atırǵanın ayrıqsha atap ótpekshimen.
Álbette, bilimlendiriw, medicina, suw xojalıǵı, ekologiya, azıq-awqat qáwipsizligi sıyaqlı xalıqtıń birlemshi zárúrligi ushın eń zárúr bolǵan baǵdarlarda da ashıq jasalma intellekt modellerinen paydalanıw talap etilmekte.

Bunıń ushın Aziya rawajlanıw bankiniń qáwenderliginde Rawajlanıp atırǵan mámleketlerde jasalma intellekttiń kólemin arttırıw boyınsha óz aldına baǵdarlama islep shıǵıwdı usınıs etemiz.

Sonday-aq, Banktiń “Aziya ushın sanlı magistral” baslamasına qosılatuǵınımızdı málim etemiz hám Tashkentte onıń regionallıq muwapıqlastırıw orayın ashıw usınısın alǵa qoyamız.

Ekinshiden, sanlı texnologiya hám jasalma intellekttiń rawajlanıwı, óz gezeginde, energiya resurslarına bolǵan talaptı keskin arttırmaqta.

Xalıqaralıq energetika agentliginiń tallawlarına bola, 2030-jılǵa barıp, data oraylardıń elektr energiyasına bolǵan talabı házirgiden 2-3 esege artadı. Bunday sharayatta investorlarǵa arzan, isenimli hám “jasıl” energiya usınǵan mámleketler ǵana globallıq bazarda básekige shıdamlı bola aladı.

Biz bul baǵdarda dúnyanıń jetekshi kompaniyaları menen birgelikte 5 mıń 600 megavattlı iri samal hám quyash elektr stanciyaların iske qosıp, generaciyada “jasıl” energiya úlesin 30 procentke jetkerdik. 2030-jılǵa barıp bul kórsetkishti 54 procentke alıp shıǵıwdı rejelestirgenbiz.

Ulıwma alǵanda, regionımız qayta tiklenetuǵın energiya generaciyası boyınsha oǵada úlken potencialǵa iye. Taza energiya eksportın keńeytiw ushın Oraylıq Aziya – Evropa “jasıl” energetika koridorın jaratıwda Aziya rawajlanıw banki kórsetip atırǵan járdemdi minnetdarshılıq penen atap ótemiz. Region mámleketleri Bank penen birgelikte qısqa múddetlerde usı “energetikalıq arteriya” joybarın baslaytuǵınına isenemiz.

Úshinshiden, óz-ara baylanıslı transport sisteması hám logistika koridorlarınıń turaqlılıǵın támiyinlew eń áhmiyetli máselege aylanbaqta.

Dúnyadaǵı kelispewshilikler aqıbetinde logistika koridorlarınıń ózgeriwi házirdiń ózinde Oraylıq Aziya mámleketleri ushın júk tasıw qárejetiniń 30 procentke shekem artıwına, jetkerip beriw múddetleri bolsa bir neshe hápte keshiktiriliwine sebep bolmaqta.

Xabarıńız bar, Shıǵıs hám Batıstı baylanıstıratuǵın “Qıtay – Qırǵızstan – Ózbekstan” temir jolı joybarı boyınsha qurılıs jumısları baslanǵan. Bul jańa transport koridorı esabınan pútkil regionnıń tranzit potencialı sezilerli dárejede artadı. Ónimlerdi jetkerip beriw múddeti 10 kúnge shekem qısqaradı, jılına 15 million tonnaǵa shekem júk tasıw imkaniyatı jaratıladı.

Bul baǵdarda Banktiń Oraylıq Aziya regionallıq ekonomikalıq birge islesiw baǵdarlaması sheńberinde “Sanlı bajıxana hám logistika alyansı”n shólkemlestiriwdi usınıs etemiz. Bunıń nátiyjesinde bajıxana tártiplerin úylestiriw, hújjetler aylanısın sanlastırıw, shegara arqalı júk tasıwlardı jeńilletiw imkaniyatı jaratıladı.

Tórtinshiden, Banktiń qatnasıwında jeke menshik sektor menen birge islesiwdi jáne de kúsheytiwden mápdarmız.
Ásirese, házirgi texnologiyalar ásirinde kritikalıq minerallar ushın báseki kún sayın kúsheyip atırǵanın bárshemiz kórip turmız.

Xalıqaralıq ekspertlerdiń juwmaqlarına bola, 2040-jılǵa barıp, sanaat ushın áhmiyetli minerallarǵa talap 6 esege artadı. Bul – jańa imkaniyat. Ózbekstan mıs, volfram, molibden, magniy, grafit, vanadiy, titan hám basqa minerallardıń úlken qorlarına iye. Biz bul potencialdı iske qosıw maqsetinde koreyalı sheriklerimiz benen R&D orayınıń jumısın jolǵa qoydıq. Tashkent hám

Samarqand wálayatlarında “Keleshek metalları texnoparkin” qurmaqtamız. AQSh, Qıtay, Túrkiya sıyaqlı mámleketlerdiń iri kompaniyaları menen bahası 1,6 milliard dollarlıq 70 ten aslam joybardı baslaǵanbız.

Biz paydalı minerallardı tek ǵana qazıp alıw emes, al olardı tereń qayta islew arqalı ekonomikanıń rawajlanıwına jańa túrtki beriwdi maqset etkenbiz. Aziya rawajlanıw bankiniń “Sheshiwshi mineraldan – óndiriske” baǵdarlamasına qosılıw hám onıń sheńberinde joqarı qosımsha qunǵa iye bolǵan joybarlardı ámelge asırıwdı usınıs etemiz. Onda geologiya-izlew jumıslarında zamanagóy texnologiyalar hám sanlı sheshimlerdi engiziw, qazıp alıw hám qayta islew processlerine ekologiyalıq standartlardı engiziw, áhmiyetli minerallardı jetkerip beriwdiń turaqlı shınjırların jaratıw áhmiyetli, dep esaplaymız.

Besinshiden, klimat ózgeriwi hám shólleniw processleri Oraylıq Aziya mámleketleriniń rawajlanıwı ushın ayrıqsha tásir kórsetpekte.
Ekologiyalıq mashqalalardıń aqıbetlerin jumsartıw maqsetinde bes jıldan berli “Jasıl mákan” ulıwma milliy joybarı sheńberinde hár jılı 200 million túp nál egip kelmektemiz. Aral teńiziniń qurıǵan ultanında 2 million gektar jasıl qaplamalı qorǵaw toǵaylıqların jarattıq. Ózbekstanda 2030-jılǵa shekem jasıllıq dárejesin 30 procentke jetkeriw boyınsha úlken shek alǵanbız.

Házirgi waqıtta Aziya rawajlanıw banki de 2030-jılǵa shekem mólsherlengen klimat tarawında Háreketler rejesin nátiyjeli ámelge asırıp kelmekte. Bank ajıratıp atırǵan jıllıq qarjılardıń 50 procentten kem bolmaǵan bólegin klimat joybarların qarjılandırıwǵa baǵdarlamaqta.

Bunday iygilikli háreketlerdi Bank hám region mámleketleri menen birgelikte ámelge asırsaq, nátiyjesi jáne de joqarı boladı, dep oylayman. Sol sebepli, “Oraylıq Aziya jasıl belbewi” regionallıq joybarın ámelge asırıwdı usınıs etemiz.
Altınshıdan, dúnyadaǵı tınıshsızlıq sebepli millionlaǵan turistler qáwipsiz baǵdarlardı izlemekte.
Oraylıq Aziya zıyarat, mádeniy, gastronomiyalıq, etno, ekstremal, medicina sıyaqlı turizm baǵdarlarında úlken potencialǵa iye.

Bul tarawǵa ayrıqsha itibar qaratıp, zárúr infrastruktura, servis, viza hám transport, eń áhmiyetlisi, turistlerdiń qáwipsizligin támiyinlewge qaratılǵan reformalardı ámelge asırdıq. Sonıń esabınan on jıl ishinde Ózbekstanǵa sırt el turistleriniń aǵımı 6 esege artıp, 12 millionǵa jetti.

Jaqında Tashkent qalasında ashılǵan Oraylıq Aziyanıń ilim hám ruwxıy ǵáziynesi sıpatında tán alınatuǵın Islam civilizaciyası orayı, Samarqandta qurılǵan ullı oyshıl Imam Buxariy estelik kompleksi elimizdiń jańa dúrdanalarına aylandı. Bunday kompleksler qońsı mámleketlerde de qurılmaqta. Sonıń ushın region mámleketlerin birlestiretuǵın turistlik mákan – “Oraylıq

Aziya turizm aylanbası”n jaratıw baslamasın alǵa qoyamız. Qońsı mámleketler, Aziya rawajlanıw banki hám basqa da sheriklerimizdi turizmdi rawajlandırıw boyınsha joybarlar portfelin qáliplestirip, birgelikte qarjılandırıwǵa shaqıramız.

Joqarıda aytıp ótilgen barlıq usınıs hám baslamalardı biz Aziya rawajlanıw banki menen tek ǵana suveren kreditler sheńberinde emes, al mámleketlik-jeke menshik sheriklik, kepillik instrumentleri, aralas qarjılandırıw hám jeke menshik kapitaldı tartıw arqalı jedel birge islesiwde ámelge asırıwǵa tayarmız. Usı múnásibet penen regionallıq joybarlar ushın Innovaciyalıq qarjılandırıw platformasın qáliplestiriwdi usınıs etemiz.

Húrmetli Bank basqarıwshıları!

Házirgi kúnde jáhán ekonomikasında júz berip atırǵan keskin ózgerisler Aziya rawajlanıw bankiniń keń regionımızdıń sociallıq-ekonomikalıq turaqlılıǵın támiyinlewdegi áhmiyetli rolin jáne de arttırmaqta. Bul baǵdarda biz Bank Prezidenti, xalıqaralıq finans hám ekonomikalıq qatnasıqlar tarawında úlken bilim hám tájiriybege iye bolǵan Masato Kanda mırzanıń alıp barıp atırǵan nátiyjeli reformaların tolıq qollap-quwatlaymız.

Qádirli májilis qatnasıwshıları!

Búgingi ánjumanda dúnyanıń 100 den aslam mámleketi, xalıqaralıq finans shólkemleri, jetekshi bankler hám kompaniyalardıń abıraylı ekspertlerinen ibarat 4 mıńnan aslam wákiller qatnaspaqta.

Samarqand platformasında alǵa qoyılatuǵın áhmiyetli usınıs hám baslamalar keleshekte úlken ámeliy nátiyjelerge, hár bir kelisim bolsa anıq hám paydalı joybarlarǵa aylanatuǵınına isenemen.

Pursattan paydalanıp, bársheńizdi Jańa Ózbekstannıń gózzal tábiyatı, tariyxıy estelikleri, elimizdiń zamanagóy arxitekturalıq kelbeti menen jaqınnan tanısıwǵa mirát etemen.

Sózimniń sońında, sizlerge bekkem densawlıq, juwapkershilikli jumısıńızda jańa tabıslar hám áwmetler tileymen.